ఆంధ్రప్రదేశ్ భూ రీసర్వే 2.0 (Land Resurvey 2.0) – భూ యజమానులకు పూర్తి గైడ్
రీసర్వే 2.0 అంటే ఏమిటి? ఎందుకు చేపట్టారు?
ఆంధ్రప్రదేశ్లో వందేళ్ల తర్వాత రాష్ట్రవ్యాప్తంగా భూముల సర్వేను తిరిగి చేపట్టిన బృహత్తర కార్యక్రమమే భూ రీసర్వే. దీన్ని మొదట 2020లో అప్పటి ప్రభుత్వం “YSR జగనన్న శాశ్వత భూ హక్కు – భూ రక్షణ పథకం” పేరుతో డ్రోన్లు, CORS (Continuously Operating Reference Stations) సాంకేతికతతో ప్రారంభించింది. అయితే ఆ సర్వేలో సరైన ముందస్తు నోటీసులు ఇవ్వకపోవడం, అభ్యంతరాలు తెలిపేందుకు కేవలం 21 రోజుల స్వల్ప గడువు ఇవ్వడం వంటి కారణాలతో సరిహద్దులు, విస్తీర్ణం, వర్గీకరణలో లోపాలు వచ్చాయని రైతుల నుంచి పెద్ద ఎత్తున ఫిర్యాదులు వచ్చాయి.
2024లో అధికారంలోకి వచ్చిన చంద్రబాబు నాయుడు ప్రభుత్వం ఈ పొరపాట్లను సరిదిద్దుతూ “రీసర్వే 2.0” పేరుతో ప్రక్రియను పునఃప్రారంభించింది. పాత సర్వేలో వచ్చిన లోపాలపై గ్రామాల వారీగా సమావేశాలు నిర్వహించి, సుమారు 2.8 లక్షల ఫిర్యాదుల్లో 90% పరిష్కరించారు. కొత్త దశలో e-KYC, ఆధార్ అనుసంధానం, బ్లాక్చెయిన్, QR కోడ్, డిజిటల్ లాకింగ్ వంటి పటిష్ట భద్రతా ఫీచర్లను చేర్చారు — దీనితో పట్టాదారు పాస్బుక్లను ఫోర్జరీ చేయడం కష్టతరం అవుతుంది.
రాష్ట్రవ్యాప్తంగా 17,564 గ్రామాలు, 1.26 లక్షల చదరపు కిలోమీటర్ల విస్తీర్ణంలో ఈ సర్వే జరుగుతోంది. 70 CORS స్టేషన్లు, 22 డ్రోన్లు, 3,640 రోవర్లు, 10,185 మంది గ్రామ సర్వేయర్లు ఇందులో పాలుపంచుకుంటున్నారు. 2026 ఏప్రిల్ నాటికి 16,816 గ్రామాల్లో 6,976 గ్రామాల్లో సర్వే పూర్తయింది; 21.23 లక్షల పట్టాదారు పాస్బుక్లు పంపిణీ చేశారు (మొత్తం లక్ష్యం 1.12 కోట్లు). తాజా సమాచారం ప్రకారం సుమారు 6,500+ గ్రామాల్లో సర్వే పూర్తయి, 26.4 లక్షల మందికి పాస్బుక్లు అందాయి. ప్రభుత్వం మొత్తం రీసర్వే 2.0ను 2027 మార్చి నాటికి పూర్తి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. కుప్పం, ఒంగోలు, అనంతపురం, తాడేపల్లిగూడెం మున్సిపాలిటీతో సహా 10 పట్టణ స్థానిక సంస్థల్లో (ULBs) పట్టణ రీసర్వే (NAKSHA కార్యక్రమం) కూడా పైలట్గా కొనసాగుతోంది.
గ్రామంలో రీసర్వే ప్రక్రియ ఎలా సాగుతుంది?
అధికారిక సర్వే శాఖ ప్రకారం, ఒక్కో గ్రామంలో ప్రక్రియ ఈ దశల్లో జరుగుతుంది:
- సెక్షన్-5 నోటిఫికేషన్ (AP సర్వే & సరిహద్దుల చట్టం కింద) గ్రామంలో రీసర్వే ప్రారంభాన్ని ప్రకటిస్తారు.
- డ్రోన్ ఫ్లై & ORI (Ortho Rectified Image) తయారీ, దాని క్వాలిటీ చెక్.
- ర్యాలీ, గ్రామసభ నిర్వహించి రైతులకు ప్రక్రియపై అవగాహన కల్పిస్తారు.
- గ్రామ సరిహద్దు, బ్లాక్ సరిహద్దు, ప్రభుత్వ భూముల రీఫిక్సింగ్; గ్రౌండ్ ట్రూతింగ్ ద్వారా వాస్తవ పరిస్థితిని ధృవీకరిస్తారు.
- డ్రాఫ్ట్ షేప్ ఫైల్, ల్యాండ్ పార్సెల్ మ్యాప్ (LPM), కొరిలేషన్ స్టేట్మెంట్ తయారు చేసి తహసీల్దార్కు సమర్పిస్తారు.
- తహసీల్దార్ DLR (Draft Land Register) ఆమోదించాక, భూ యజమానులకు 9(2)/10(2) నోటీసులు జారీ చేస్తారు — కొత్త సర్వే వివరాలు, పాత రికార్డుతో వ్యత్యాసాలు ఇందులో ఉంటాయి.
- అభ్యంతరాలుంటే మండల మొబైల్ మేజిస్ట్రేట్ బృందం ముందు అప్పీలు దాఖలు చేసుకోవచ్చు.
- తుది గెజిట్ (13వ నోటిఫికేషన్) ప్రచురణతో డ్రాఫ్ట్ RoR, తుది RoR (Record of Rights) విడుదలవుతాయి.
- తుది జాబితా ఆధారంగా కొత్త పట్టాదారు పాస్బుక్లు జారీ అవుతాయి.
నోటీసులను భౌతికంగా, రిజిస్టర్డ్ పోస్టు (RPAD) ద్వారా, అలాగే WhatsApp/టెక్స్ట్ మెసేజీలు/వీడియో కాల్స్ ద్వారా — మూడు వేర్వేరు మార్గాల్లో పంపి, రైతులకు అవగాహన కల్పించేలా ప్రభుత్వం జాగ్రత్తలు తీసుకుంటోంది.
ఇప్పటికే భూమి ఉన్నవారు (Existing Landholders) ఏం చేయాలి?
- గ్రామసభ/ర్యాలీకి తప్పనిసరిగా హాజరవ్వాలి — మీ భూమి రీసర్వే వివరాలు, కొత్త కొలతలు అక్కడే మొదటిసారి తెలుస్తాయి.
- డ్రోన్ సర్వే తర్వాత రూపొందించిన డ్రాఫ్ట్ ల్యాండ్ పార్సెల్ మ్యాప్ (LPM)ను గ్రామ కార్యదర్శి కార్యాలయంలో లేదా Webland 2.0/Meebhoomi పోర్టల్లో పరిశీలించి, మీ సర్వే నంబర్, విస్తీర్ణం, సరిహద్దులు సరిగ్గా ఉన్నాయో లేదో సరిచూసుకోవాలి.
- తేడాలుంటే — విస్తీర్ణంలో హెచ్చుతగ్గులు, సరిహద్దు తప్పులు, తప్పు వర్గీకరణ (Land Classification) వంటివి — 9(2)/10(2) నోటీసు అందిన వెంటనే, నోటీసులో పేర్కొన్న గడువులోగా మండల మొబైల్ మేజిస్ట్రేట్ బృందానికి లిఖితపూర్వకంగా అభ్యంతరం/అప్పీలు దాఖలు చేయాలి. గడువు ఆలస్యం చేస్తే మళ్లీ సరిదిద్దుకోవడం కష్టం అవుతుంది.
- మీ ఆధార్ నంబర్, మొబైల్ నంబర్ను భూమి రికార్డుతో లింక్ చేసుకోవాలి — దీనివల్ల కొత్త e-KYC ఆధారిత పట్టాదారు పాస్బుక్ వేగంగా, తప్పులు లేకుండా అందుతుంది.
- ఉమ్మడి యాజమాన్యంలో (Joint Khata) ఉన్న భూములకు, ప్రతి వాటాదారుడి పేరు, వాటా వివరాలు కరెక్ట్గా నమోదయ్యాయో సరిచూసుకోవాలి.
- తుది RoR, కొత్త పట్టాదారు పాస్బుక్ వచ్చాక వెంటనే డౌన్లోడ్ చేసుకుని లేదా గ్రామ కార్యదర్శి నుంచి భౌతిక కాపీ తీసుకుని పాత పాస్బుక్తో పోల్చి చూసుకోవాలి.
- భూమి కొనుగోలు/అమ్మకం చేయాలనుకునేవారు, రీసర్వే పూర్తయ్యే వరకు కొత్త RoR కోసం వేచి చూడటం మంచిది — డాక్యుమెంట్లలో అస్థిరతలు ఉంటే రిజిస్ట్రేషన్లో ఆలస్యం జరగవచ్చు.
అవసరమైన డాక్యుమెంట్లు
- పాత పట్టాదారు పాస్బుక్ / టైటిల్ డీడ్
- తాజా అడంగల్ (Adangal) / 1-B రికార్డు కాపీ
- సేల్ డీడ్ / లింక్ డాక్యుమెంట్లు (భూమి బదిలీ చరిత్ర రుజువుకు)
- ఆధార్ కార్డు (గుర్తింపు, e-KYC కోసం)
- రిజిస్టర్డ్ మొబైల్ నంబర్ (OTP ఆధారిత లావాదేవీలు, నోటీసుల కోసం)
- ఉమ్మడి భూమి అయితే అన్ని వాటాదారుల గుర్తింపు వివరాలు
మీ గ్రామం స్టేటస్ ఆన్లైన్లో ఎలా చెక్ చేసుకోవాలి?
- Meebhoomi పోర్టల్ (meebhoomi.ap.gov.in) సందర్శించి జిల్లా, మండలం, గ్రామం, సర్వే నంబర్ ఎంటర్ చేసి అడంగల్, 1-B, పట్టాదారు పాస్బుక్ వివరాలు చూడొచ్చు.
- Webland 2.0 పోర్టల్లో రీసర్వే తర్వాత అప్డేట్ అయిన కొత్త ల్యాండ్ పార్సెల్ నంబర్ (LPM No.), కొత్త విస్తీర్ణం వివరాలు లభిస్తాయి.
- IGRS AP పోర్టల్ (registration.ap.gov.in) ద్వారా ఎన్కంబ్రెన్స్ సర్టిఫికెట్ (EC), నిషేధిత భూముల జాబితా (Section 22-A) చెక్ చేసుకోవచ్చు.
- సందేహాలుంటే గ్రామ/వార్డు సచివాలయంలోని రెవెన్యూ సహాయకుడిని లేదా సర్వే శాఖ (Department of Survey, Settlements & Land Records) కార్యాలయాన్ని సంప్రదించవచ్చు.
ముఖ్యమైన గణాంకాలు & జాగ్రత్తలు
| అంశం | వివరాలు |
|---|---|
| మొత్తం గ్రామాలు (రాష్ట్రవ్యాప్తంగా) | 17,564 (కొన్ని ప్రకటనల్లో 16,816గా పేర్కొన్నారు) |
| మొత్తం విస్తీర్ణం | 1.26 లక్షల చ.కి.మీ |
| ఇప్పటివరకు పూర్తయిన గ్రామాలు (2026 నాటికి) | సుమారు 6,700–7,000 గ్రామాలు |
| జారీ చేసిన పట్టాదారు పాస్బుక్లు | 21–26 లక్షలు (లక్ష్యం: 1.12 కోట్లు) |
| సెక్షన్ 22-A నుంచి తొలగిస్తున్న సర్వీస్ ఇనాం భూమి | 1.37 లక్షల ఎకరాలు |
| పూర్తి లక్ష్యం | మార్చి 2027 |
| పైలట్ పట్టణ రీసర్వే (NAKSHA) | కుప్పం, ఒంగోలు, అనంతపురం, తాడేపల్లిగూడెం తదితరాలు |
జాగ్రత్తలు:
- 9(2)/10(2) నోటీసును నిర్లక్ష్యం చేయవద్దు — గడువులోగా స్పందించకపోతే కొత్త రికార్డులోని తప్పులు అలాగే ఖాయం అయ్యే ప్రమాదం ఉంది.
- మీ భూమి వివరాలను ఆన్లైన్లో చెక్ చేసేటప్పుడు అధికారిక పోర్టళ్లు (meebhoomi.ap.gov.in, registration.ap.gov.in) మాత్రమే వాడాలి; మూడో పక్ష వెబ్సైట్లలో ఇచ్చే సమాచారం అధికారికం కాదని గుర్తుంచుకోవాలి.
- మీ ఆధార్/మొబైల్ నంబర్ను తెలియని వ్యక్తులకు లేదా అనధికార ఏజెంట్లకు ఇవ్వొద్దు.
- కొత్త పాస్బుక్ వచ్చాక వెంటనే విస్తీర్ణం, సర్వే నంబర్, యజమాని పేరు వంటి వివరాలను జాగ్రత్తగా సరిచూసుకోవాలి; స్వల్ప తేడాలు (5% లోపు) సాంకేతిక కారణాల వల్ల సాధారణమే అయినా, పెద్ద వ్యత్యాసాలుంటే వెంటనే ఫిర్యాదు చేయాలి.
- భూ వివాదాలు ఉంటే ఆర్డీవో, DIOS స్థాయిలో మధ్యవర్తిత్వం కోరవచ్చు.
ముగింపు
రీసర్వే 2.0 అనేది ఆంధ్రప్రదేశ్లో భూ యాజమాన్య హక్కులను శాశ్వతంగా, పారదర్శకంగా, వివాదరహితంగా మార్చే చారిత్రక ప్రయత్నం. అయితే ఈ ప్రక్రియ విజయవంతం కావాలంటే ప్రతి భూ యజమాని గ్రామసభలకు హాజరవ్వడం, డ్రాఫ్ట్ రికార్డులను జాగ్రత్తగా పరిశీలించడం, తప్పులుంటే సకాలంలో అభ్యంతరం తెలపడం అవసరం. మీ గ్రామంలో రీసర్వే పూర్తయిందో లేదో ఎప్పటికప్పుడు Meebhoomi పోర్టల్లో చెక్ చేసుకుంటూ, నోటీసులు వచ్చినప్పుడు వెంటనే స్పందించడమే మీ భూమి హక్కులను కాపాడుకునే మార్గం.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)
1. నా గ్రామంలో రీసర్వే పూర్తయిందో లేదో ఎలా తెలుసుకోవాలి? Meebhoomi పోర్టల్ (meebhoomi.ap.gov.in)లో మీ జిల్లా, మండలం, గ్రామం ఎంచుకుని చెక్ చేసుకోవచ్చు, లేదా గ్రామ సచివాలయంలో సర్వేయర్ను అడగవచ్చు.
2. కొత్త సర్వేలో నా భూమి విస్తీర్ణం తగ్గినట్టు కనిపిస్తే ఏం చేయాలి? మొదట డ్రాఫ్ట్ LPM/RoRతో పాత అడంగల్ను పోల్చి చూసుకోండి. 9(2)/10(2) నోటీసు వచ్చాక పేర్కొన్న గడువులోగా మండల మొబైల్ మేజిస్ట్రేట్ బృందానికి లిఖితపూర్వక అభ్యంతరం సమర్పించండి. చిన్న వ్యత్యాసాలు (1-2 సెంట్ల వరకు) కొలత పద్ధతుల్లో తేడాల వల్ల సాధారణం.
3. పాత పట్టాదారు పాస్బుక్ పోయినా, రీసర్వే ప్రక్రియలో పాల్గొనవచ్చా? అవును. అడంగల్, 1-B కాపీ, గ్రామ రెవెన్యూ రికార్డులు, లేదా Meebhoomi పోర్టల్లో లభించే వివరాల ఆధారంగా మీ యాజమాన్యాన్ని నిర్ధారించవచ్చు. అవసరమైతే గ్రామ కార్యదర్శి/తహసీల్దార్ కార్యాలయంలో డూప్లికేట్ కాపీ కోసం దరఖాస్తు చేసుకోవచ్చు.
4. ఉమ్మడి కుటుంబ భూమి (Joint Khata) ఉంటే రీసర్వేలో ఎలా వ్యవహరించాలి? అందరు వాటాదారులు గ్రామసభకు హాజరై, తమ వాటా వివరాలు, ఆధార్ నంబర్లు సరిగ్గా నమోదయ్యేలా చూసుకోవాలి. తర్వాత ఏర్పడే వివాదాలను నివారించడానికి ఇది ముఖ్యం.
5. రీసర్వే తర్వాత భూమి అమ్మకం/రిజిస్ట్రేషన్ చేయవచ్చా? తుది RoR, కొత్త పట్టాదారు పాస్బుక్ వచ్చాక రిజిస్ట్రేషన్ సజావుగా జరుగుతుంది. రీసర్వే జరుగుతున్న సమయంలో లావాదేవీలు చేస్తే డాక్యుమెంట్లలో అస్థిరతలు తలెత్తే అవకాశం ఉంది కాబట్టి, వీలైతే తుది జాబితా కోసం వేచిచూడటం మేలు.
6. నోటీసు అందకపోతే ఏం చేయాలి? ప్రభుత్వం భౌతిక నోటీసు, RPAD పోస్టు, WhatsApp/టెక్స్ట్ మెసేజీ — మూడు మార్గాల్లో నోటీసులు పంపుతోంది. అయినా అందకపోతే, గ్రామ కార్యదర్శి లేదా మండల రెవెన్యూ కార్యాలయాన్ని నేరుగా సంప్రదించి మీ నోటీసు స్టేటస్ అడగాలి.
7. సర్వీస్ ఇనాం భూములకు (Section 22-A జాబితాలో ఉన్నవి) రీసర్వే వర్తిస్తుందా? ప్రభుత్వం క్రమంగా అర్హత గల సర్వీస్ ఇనాం భూములను (ఇప్పటివరకు 1.37 లక్షల ఎకరాలు) నిషేధిత జాబితా నుంచి తొలగిస్తోంది. మీ భూమి ఈ జాబితాలో ఉందో లేదో IGRS AP పోర్టల్లో చెక్ చేసుకోవచ్చు.